Piet Dirkx – Polychromie

Atelier Piet DirkxUit het Gemeente-archief: de Aanleiding

Bestuur van de kerk komt eraan te pas

In de nieuwe wijk Heikant verschijnt middenin de wijk een sporthal. Het idee is dat het niet de zoveelste saaie, monotone bedoening moet worden, maar iets kleurrijks. De zienswijze om dergelijke gebouwen minder karakterloos te maken, wint terrein. Wat te doen om het karakter van een doos terug te brengen? De kunstcommissie komt uit bij Piet Dirkx, één van de namen die rolt uit de voorselectie die de NBKS (Nieuwe Brabantse KunstStichting) heeft gemaakt.

Eigenzinnige Piet

Piet komt met een voorstel. Hij kleurt alle opstaande wanden, gebruikmakend van accentkleuren. De architect wenst het allemaal een tikkeltje rustiger. Waarop Piet het gebruik van smalle kleurbanen beperkt en de kleuren iets meer met elkaar in overeenstemming brengt. Het commentaar van de kunstcommissie luidt: “Beslist geen alledaags voorstel. Vernieuwend. Gedurfd, opzienbarend, effectief om het massieve karakter van de sporthal te doorbreken. Helder, fris, bijna vrolijk”. Voor alle zekerheid is er overleg met het kerkbestuur van de naastliggende kerk. Het bestuur is niet onverdeeld enthousiast, maar de kerkarchitect oordeelt: “Juist een grauwe blokkendoos zou de kerk in het niets doen zinken. Terwijl bij dit kleurige werk de kerk blijft afsteken en zijn eigenheid behoudt”. Piet kan aan de slag! Een nietszeggende omgeving krijgt identiteit. De Provincie kent subsidie toe met als waarderende toelichting: “Er zal in ieder geval een ‘ongewoon’ kunstwerk ontstaan, op een wijze waarbij de kunstenaar de autonomie van zijn werk niet ondergeschikt maakt aan de architectuur van het gebouw. Een eigenzinnige aanpak waarop Piet Dirkx een heel persoonlijke visie biedt.”

Van fresco naar sporthal
Atelier Piet Dirkx (2)

Half juli 1992 staat de kunstcommissie op de stoep van Piet zijn atelier. Een oud schoolgebouw. Zijn studio heeft meer weg van een bergruimte. Veel verpakkingsmaterialen en dozen: iemand zou het zomaar junk kunnen noemen. Maar met deze gebruiksmaterialen stelt Piet zijn werken samen.

Piet Dirkx maakt naam met zijn warme-wasschilderijen die hij vermengt met kleurpigmenten. In het begin objecten van geschilderde sigarendoosjes; “Velazquez kende ik vroeger alleen van de sigaar”, laat hij zich een keer ontvallen . Objecten ook uit diverse beschilderde installatie-onderdelen. Altijd kleurrijk. Met kleur transformeert hij het materiaal, in een flux, om een niet al te bepaald resultaat te bereiken. Zijn werk oogt vaak vluchtig. Passend bij dat moment, bij die plek. Naar zijn mening wordt een kunstwerk pas ’n echt karaktervol kunstwerk door kleur, formaat, lichtval én de integratie met de ruimte. Hij werkt ook veel met planken, alsof hij daarmee ordening wil aanbrengen in de ruimte. De maat van zijn objecten veelal afgestemd op ‘de huiselijke maat’. Zijn werk houdt het midden tussen een schilderij en een sculptuur. Het is 3-D, maar je kunt er niet omheen lopen. Sculpturen te noemen in de zin dat ze de omringende ruimte accentueren.

‘Echt op zijn Bels’

Piet is gefascineerd door fresco’s, zoals die van Piero della Francesca en de altaarstukken van Rubens Kruisafneming in Antwerpen. Ook uit de werken van Ensor, en Marcel Broodthaens haalt hij inspiratie. Zijn verblijf in Antwerpen is mede debet aan zijn gevoel voor het ogenschijnlijk onbekommerde ‘alles langs en door elkaar heen’.

Wonderlijke namen

Piet werkt graag in opdracht, want dat stimuleert hem om te zoeken naar oplossingen: het genereert creativiteit. Piet geeft zijn werken –  zo ook dit wandwerk aan de sporthal – wonderlijke namen. Hij verwijst hierin naar zichzelf. Dirkx als Polychromist’ (als reactie op de monochrome schilderkunst) of Dirkx als Polychromeur (als reactie op het beschilderen van voorwerpen).Piet zijn aanpak van de sporthal roept verbazing op. Een soort van spanning over verwachtingen. Verwachtingen hebben iets met hoop te maken. “Kunst creëert verwachtingen”, aldus Piet.

KLEURONDERZOEKERS, fundamenteel coloristen

Piet is een echte kleur-vorm-onderzoeker.Net als Peter Struycken (1939) en Rob van Koningsbruggen (1948).

meerrijkOok Peter Struycken houdt zich bezig met het vormgeven van binnen- en buitenruimten. Net zoals Herman Kuijer doet hij per computer onderzoek naar het in beeld brengen van kleurstructuren. Analytisch onderzoekt en komt hij tot een veelheid van kleuren, vormen en processen met dezelfde onderliggende structuur. Net als Kuijer een schilder met behulp van computergestuurd licht.In 2010 maakt Peter het Lichtwerk Meerrijk in Eindhoven.

Maar misschien ken je een ander werk nog beter: beatrix-80-ct-invers-rol-150x150De Beatrix-postzegel’ (1981). Een uitzondering in zijn oeuvre, omdat hij bijna altijd abstract werk maakt.

VIDEO Peter Strucken “Iedere kleur heeft zijn eigen specifieke gedrag in verschillende omstandigheden.Interpretaties van kleuren kunnen uit een cultuur verdwijnen”.
VIDEO Peter Struycken (Groninger Museum Digital Paradise)

Koningsbruggen 2012-2013Rob van Koningsbruggen kan tot de fundamenteel coloristen worden gerekend. Het maakproces of het idee is voor deze kunstenaars belangrijker dan de uiteindelijke uitkomst. Rob doet onderzoek naar kleurmenging en het resultaat ervan. In de jaren 80 bekend om zijn werken vanuit een zelf ontdekte kleurencirkel. Zijn recente werken bevatten eenvoudige vormen, zoals een cirkel, rechthoek of trechter.

Kunst op straat Brabant